Polish Connection

Masz pytanie? Zadzwoń 58 727 05 55

Poniedziałek - Piątek 0800 - 1600

Masz pytanie? Zadzwoń 58 727 05 55 Poniedziałek - Piątek 0800 - 1600

Polish Connection / Aktualności / Norweskie świadczenia rodzinne, a program 500+

Norweskie świadczenia rodzinne, a program 500+

29 marca 2017

Norweskie świadczenia rodzinne a program „500+”

Zagadnienie zwrotu części barnetrygd w związku z prawem do świadczenia „500+” w Polsce

 

1 kwietnia 2017 roku minie rok od wprowadzenia w Polsce świadczenia 500+, które wg założenia ustawodawców ma za zadanie wspierać finansowo rodziców w wychowywaniu dzieci oraz zwiększyć dzietność w Polsce. Elżbieta Rafalska, minister rodziny, pracy i polityki społecznej poinformowała w rozmowie z Polskim Radiem, że z programu skorzystało dotychczas 3 miliony 820 tysięcy dzieci. Wśród beneficjentów programu są również dzieci rodziców pracujących za granicą, na przykład w Norwegii, mających prawo do świadczeń rodzinnych w tychże krajach.

Wielu z naszych klientów otrzymuje ostatnio z pisma z NAVu z informacją, że rodzinne za okres od 04.2016 do teraz zostało błędnie wypłacone dlatego nadpłacone pieniądze należy zwrócić. W artykule wyjaśniamy na jakiej zasadzie można pobierać świadczenia z obu krajów i co zrobić jeśli dostaliśmy pismo z NAV z żądaniem zwrotu pieniędzy.

Zasady pobierania świadczeń rodzinnych w Norwegii i świadczenia 500+ w Polsce.

  • – Świadczenie „500+” przysługuje z reguły na każde drugie i kolejne dzieci, do momentu ukończenia przez nie 18 roku życia. Jego wysokość to 500 zł na każde dziecko. Świadczenia nie wypłaca się wstecz.
  • – Norweskie barnetrygd (świadczenie rodzinne) przysługuje na każde dziecko a podstawowym warunkiem otrzymania zasiłku jest opłacanie składki ZUS (norw. trygdeavgift) w Norwegii oraz wspólny adres zamieszkania z dzieckiem (w Norwegii bądź w Polsce). Wysokość świadczenia to 970 nok na każde dziecko, do momentu ukończenia przez nie 18 roku życia. Świadczenie wypłaca się maksymalnie do 3 lat wstecz.
  • – W obręgie krajów UE/EOG funkcjonuje zasada koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

 

W przypadku rodzin mieszkających na stałe w Norwegii sytuacja jest najprostsza, gdyż te rodziny pobierają zasiłek rodzinny z NAV i nie mają prawa do świadczeń z Polski.

Gdy jedno z rodziców pracuje w Norwegii, a drugie razem z dziećmi mieszka w Polsce sytuacja jest bardziej skomplikowana i uzależniona od sytuacji zawodowej rodzica, który przebywa w Polsce. Z reguły pierwszeństwo do wypłaty świadczeń ma państwo, w którym się pracuje, a w przypadku wykonywania pracy w dwóch różnych państwach brane jest pod uwagę miejsce zamieszkania dzieci.

Sytuacja nr 1  – Ojciec dzieci pracuje w Norwegii, matka dzieci pracuje w Polsce, dzieci mieszkają w Polsce, liczba dzieci: 2.

Polska jest krajem z pierwszeństwem do wypłaty świadczeń, dla rodzica, który pracuje w Polsce (lub pobiera tu jakiekolwiek wynagrodzenie) zaś świadczenia z Norwegii należy traktować uzupełniająco bo to Polska jest krajem interesów życiowych rodziny.

Matka dziecka powinna złożyć podanie o świadczenie 500+ a ojciec dziecka powinien złożyć podanie o barnetrygd na dwójkę dzieci, informując o prawie żony w Polsce do świadczenia „500+”. W praktyce wygląda to tak, że matka dziecka otrzymuje 500 zł na młodsze dziecko a ojciec dziecka pobiera z NAV świadczenie w wysokości: 2 x 970 nok  – 500 zł.  Gdy dzieci jest trójka: 3 x 970 nok  – 2 x 500 zł,  gdy czwórka: 4 x 970 nok – 3 x 500 zł  itd. Norweski NAV wypłaca w tym przypadku różnicę między świadczeniami. W 2017 roku to 910 nok na dziecko. NAV co roku będzie aktualizował kwotę wypłacaną na dziecko, w oparciu o średni kurs przelicznika walut z NOK/PL z 31 grudnia danego roku. W styczniu 2018 roku każdy rodzic pobierający norweski zasiłek rodzinny na co najmniej dwójkę dzieci dostanie z NAV pismo z informacją o wysokości tej kwoty.

Sytuacja nr 2 – Ojciec dzieci pracuje w Norwegii, matka dzieci nie pracuje w Polsce, dzieci mieszkają w Polsce, liczba dzieci: 2.

Polska jest nadal krajem interesów życiowych rodziny, jednakże to Norwegia powinna wypłacać pełną kwotę świadczenia rodzinnego na dwójkę dzieci, bo pierwszeństwo do wypłaty świadczeń ma państwo, w którym się pracuje a pracuje tylko ojciec – w Norwegii.

Matka dziecka powinna złożyć podanie o 500+ w Polsce a następnie ojciec składa podanie o barnetrygd w Norwegii. Najbardziej prawdopodobnym jest, że matka dziecka dostanie negatywną decyzję w sprawie przyznania 500 PLN,  dzięki czemu ojciec dostanie decyzję o przyznaniu pełnego świadczenia w Norwegii.

W tym przypadku Norwegia będzie wypłacać świadczenie w wysokości 2 x 970 nok. Polska, jako państwo drugie w kolejności może jedynie wypłacić tzw. dodatek dyferencyjny, przypadku kiedy kwota świadczeń rodzinnych przyznanych w Norwegii będzie niższa od kwoty świadczeń należnych w Polsce.

Ważnym jest aby to Polska była krajem, ktory pierwszy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczeń, wtedy Norwegia musi wypłacać barnetrygd bez potrąceń.

Sytuacja nr 3 – Ojciec dzieci pracuje w Norwegii np. od 03.2015 roku, matka dzieci pracuje w Polsce, dzieci mieszkają w Polsce, liczba dzieci: 2. Polak pracujący w Norwegii chce złożyć podanie w kwietniu 2017 roku.

W tym przypadku matka dzieci składa podanie o świadczenie „500+” a ojciec dzieci składa wniosek w NAV o barnetrygd z prośbą o jego wypłatę do 2 lat wstecz. NAV wypłaci świadczenie wstecznie w pełnej wysokości do marca 2016 roku i świadczenie pomniejszone o prawo do 500 PLN w Polsce od kwietnia 2016 roku. Wysokość świadczenia zostanie obliczona następująco:

2 x 970 x 12 miesięcy (kwiecien 2015 do marca 2016) + (2 x 970 nok – 500 zł) x 13 miesięcy.

Dla NAV-u nie jest istotne czy i od kiedy matka dziecka pobiera świadczenie „500+”, wystarczy, że ma do niego prawo od kwietnia 2016 roku.

Sytuacja nr 4 – Ojciec dzieci pracuje w Norwegii np. od 03.2015 roku, matka dzieci nie pracuje w Polsce, dzieci mieszkają w Polsce, liczba dzieci: 2. Polak pracujący w Norwegii chce złożyć podanie w kwietniu 2017 roku.

W tej sytuacji Norwegia jest krajem, który powinien wypłacić świadczenie w pełnej kwocie, do 2 lat wstecz. Matka dziecka powinna uzyskać odmowną decyzję w sprawie „500+” jeszcze zanim ojciec dziecka złoży podanie o barnetrygd w Norwegii. Taka procedura znacznie przyspieszy proces rozpatrywania przez NAV podania i zapewni jego przyznanie bez potrąceń.

Problemy wynikajcące z nazewnictwa i niedoinformowania urzędników  

W Polsce świadczenie „500+” nazywane jest świadczeniem wychowawczym, natomiast w świetle ustawodawstwa międzynarodowego „500+” traktuje się jak zwykłe świadczenie rodzinne, co zrównuje je np. z norweskim barnetrygd. I tu pojawiają się problemy.

Polscy urzędnicy nie mieli pewności w jaki sposób norweski NAV będzie traktował polskie świadczenie i asekuracyjnie radzili często Polakom pracującym w Norwegii aby nadal pobierali barnetrygd i nie wnioskowali o świadczenie „500+”, żeby nie dublować świadczeń. Nie zwracali jednakże klientom uwagi na zasady o których pisaliśmy powyżej:  sytuację zawodową drugiego rodzica i miejsce zamieszkania dzieci. Często również rodzice nie chcieli komplikować sobie życia i z czystej wygody kontynuowali pobieranie świadczeń z Norwegii, nie upewniając się uprzednio czy nie mają pierwszeństwa do pobierania świadczeń w Polsce.

Niestety rodzice pobierający z Norwegii barnetrygd na więcej niż jedno dziecko a mający prawo do świadczenia w Polsce niewłaściwie pobierali świadczenia z Norwegii i będą musieli zwrócić NAV-owi znaczną część pieniędzy pobranych za okres od kwietnia 2016 do teraz. Pytanie – co zrobić z tym problemem, czy uda się odzyskać pieniądze z Polski? Na szczęście sytuacja nie jest przegrana, beneficjent może ubiegać się w Polsce o wypłatę świadczenia „500+” wstecznie, od kwietnia 2016 powołując się na na zasadę koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zastosowane ma  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego  i Rady  (WE)  nr  883/2004 z  dnia  29  kwietnia  2004  r. w  sprawie  koordynacji  systemów  zabezpieczenia  społecznego (Tekst  mający  znaczenie  dla  EOG  i  dla  Szwajcarii) art. 67.

Sytuacja nr 5 i 6 –  ojciec pracuje w Norwegii od 2015 roku i od tego czasu pobiera z NAV barnetrygd na dwójkę dzieci, matka dziecka pracuje w Polsce/ matka dziecka nie pracuje w Polsce. 

Wiemy już, że w takiej sytuacji od kwietnia 2016 matka dziecka powinna starać się przyznanie świadczenia „500+” zaś ojciec dziecka powinien poinformować NAV zmianie sytuacji zasiłkowej. NAV na nowo przeliczyłby wysokość świadczenia a urząd gminy wydałby decyzję o przyznaniu/nieprzyznaniu  świadczenia „500+”. Klient niestety nie poinformował NAV o prawie do pobierania zasiłku z Polski. NAV przy okazji rocznej kontroli dopatruje się niedopełnienia tego obowiązku przez pobierającego zasiłek i nakazuje zwrot znacznej części barnetrygd za miesiące od kwietnia 2016 – kwietnia 2017 oraz na nowo przelicza wysokość świadczenia, już wg nowych zasad. Co robić?

W obu przypadkach (matka dziecka przebywająca w Polsce pracuje / nie pracuje) należy złożyć w Polsce wstecznie podanie o świadczenie „500+” na drugie dziecko powołując się na wspomnianą wyżej na zasadę koordynacji świadczeń i czekać na decyzję urzędu gminy. Nie zaszkodzi równiez napisać do NAV pismo z prośbą o możliwość późniejszego dosłania dokumentów. Radzimy poradzić się prawnika albo radcy prawnego jakie dokumenty należy złożyć w urzędzie gminy bądź ROPS wnioskując o wypłatę świadczenia „500+” wstecznie, gdyż na pewno wniosek spotka się z niechęcią urzędników. Na pewno trzeba będzie złożyć oświadczenie dotyczące ustalenia państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych (do pobrania z  internetu) i  niewykluczone, że jakieś dodatkowe wyjaśnienie.

Jeśli świadczenie „500+” zostanie przyznane – ojciec dzieci pracujący w Norwegii będzie musiał zwrócić pieniądze do NAV za okres wskazany w pismie z decyzją. Urząd norweski zazwyczaj nie robi problemów i zezwala beneficjentom na spłacanie należności w ratach.

Jeśli świadczenie „500+” nie zostanie przyznane – beneficjent może sie odwołać od decyzji NAV argumentując, że to Norwegia zgodnie z zasadą koordynacji świadczeń jest krajem pierwszeństwa do wypłacania świadczeń rodzinnych, w związku z czym nie może wnioskować o zwrot rodzinnego za okres od kwietnia 2016 do teraz i zasiłek powinien być wypłacany w pełnej kwocie 970 nok / dziecko.

Izabela Połeć

Konsultant Polish Connection

Źródła:

https://www.mpips.gov.pl/koordynacja-systemow-zabezpieczenia-spolecznego/unia-europejska/przepisy-unijne-/zmiany-w-przepisach-o-koordynacji/

http://www.polskieradio.pl/7/129/Artykul/1744502,Elzbieta-Rafalska-podsumuje-rok-programu-500

facebook linkedin

Dołącz do newslettera

    Zobacz podobne wpisy

    02 marca 2021

    Oto opłaty bankowe, na które musisz uważać

    Coraz więcej banków posiada różnego rodzaju opłaty, o których prawdopodobnie nie miałeś pojęcia. Niewiedza na ten temat, może kosztować Cię kilka tysięcy koron rocznie.

    03 lutego 2021

    Konieczność sprawdzenia karty podatkowej, ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej

    Urząd skarbowy Skatteetaten twierdzi, że ponad połowa z podatników nie sprawdziła nowej karty podatkowej.

    25 stycznia 2021

    Nowe obostrzenia dla 15 gmin w Østlandet

    W niedzielę 24.01.2021 rząd wprowadza kolejne obostrzenia w związku z nową mutacją koronawirusa, która od niedawna panuje na…

    Masz pytania? Skontaktuj się z nami.